Charlotte Labee

14 t/m 18 juni Brain Energy Retreat

Wat gebeurt er in het brein bij een verslaving?

Wat gebeurt er in het brein bij een verslaving?

In Nederland zijn ongeveer 2 miljoen mensen verslaafd. Vaak gaat het hierbij om een verslaving aan alcohol, tabak, drugs of medicatie. Zeer actueel zijn echter ook andere verslavingen. Denk hierbij aan gok-, seks-, game- of social media-verslaving. Maar wat is nu eigenlijk de rol van het brein bij al deze verslavingen en wat kun je doen om een verslaving bij jezelf te voorkomen of genezen?

Wat is verslaving?

Wetenschappers zien verslaving als een ziekte van de hersenen. Hier zijn verschillende hersengebieden, maar ook externe factoren bij betrokken. Zo hebben je opvoeding, early life stress, omgeving, persoonlijkheid en gewoonten allemaal invloed op de kans dat je een verslaving ontwikkelt. Kinderen van verslaafde ouders blijken zelf ook vatbaarder te zijn voor verslaving.

Deels is dit een kwestie van nurture (opvoeding en sociale omgeving), maar deels ook een kwestie van nature (genetische aanleg). Je kunt een erfelijke aanleg voor verslaving hebben, bijvoorbeeld als je een psychiatrische aandoening hebt. Verslaving is daarom een complex probleem waarvoor vaak meerdere oorzaken aan te wijzen zijn.

Wat gebeurt er bij verslaving in de hersenen?

Verschillende hersengebieden spelen een rol bij het ontstaan van verslaving. Een belangrijk hersendeel in dit opzicht is de nucleus accumbens. Dit gebied maakt onderdeel uit van het beloningscentrum in de hersenen en speelt een rol bij positieve ‘kickbelevingen’. Denk hierbij aan het stimuleren van gedrag waarbij alleen plezierige kortetermijnactiviteiten worden nagestreefd.

Neurotransmitters en verslaving

Bepaalde activiteiten of middelen prikkelen het beloningscentrum dusdanig, dat het brein als het ware overspoeld wordt door een golf van neurotransmitters. Dit kunnen ‘gelukstofjes’ zijn zoals dopamine en serotonine, die worden afgegeven aan hiervoor bestemde receptoren in de hersenen. Dit kan ervoor zorgen dat we ons tijdelijk prettig, comfortabel of zelfs euforisch voelen.

Geheugen en verslaving

De middenhersenen in het brein slaan de positieve gevoelens na belonend bedrag op in het geheugen. Hoe sterker de gevoelens, hoe krachtiger de herinneringen. In bepaalde situaties – bijvoorbeeld in geval van moeheid of emotionele instabiliteit – kan het verlangen naar deze gevoelens opspelen en moeilijk te weerstaan zijn.

Neocortex en verslaving

Het hersengebied dat de taak heeft om deze verlangens te reguleren en af te wegen tegen rationele argumenten is de neocortex. Bij verslaafde mensen functioneert de neocortex doorgaans anders of minder goed. Hierdoor verliest deze zijn remmende effect en zal eerder worden toegegeven aan verslavend en op korte termijn plezierig gedrag.

Hoe herprogrammeert verslaving het brein?

Bij herhaling van verslavend gedrag veranderen de structuur en chemische samenstelling van het brein. Dit komt omdat veelgebruikte verbindingen in de hersenen samen neurale netwerken vormen, die groeien naarmate ze vaker worden gebruikt. Hierdoor is het brein de hele dag continu alert op signalen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een verslavende prikkel.

Het frequent herhalen van verslavend gedrag kan ook zorgen voor een afname van betrokken receptoren in het brein. Zo zal veelvuldig drugsgebruik leiden tot minder dopaminereceptoren, waardoor meer gebruik nodig is om het oorspronkelijke effect nog te kunnen voelen. Zo wordt het brein als het ware geherprogrammeerd om verslavingsgedrag te vertonen.

Hoe kan mijn brein herstellen van verslaving?

Het brein is gelukkig neuroplastisch en hierdoor kan het je hele leven veranderen. Zoals je het kunt herprogrammeren richting een verslaving, kun je jouw programmatie juist ook daarvan weg sturen. Dat doe je ten eerste door de hersenen niet meer bloot te stellen aan de verslavende prikkel. Zo leert het brein dat het weinig zin heeft om nog op zoek te gaan naar deze prikkel.

Afhankelijk van de ernst van je verslaving is het aan te raden om hier professionele hulp bij in te schakelen en je in te schrijven bij een afkickkliniek. Wil je dit proces versoepelen of is jouw verslaving minder ernstig van aard? Hieronder 5 Brain Balance-pijlers die kunnen helpen om je brein te herstellen van een verslaving:

  1. Ga puzzelen. Dit zorgt voor ontspanning, afleiding en stimuleert de groei van nieuwe neurale netwerken.
  2. Ga mediteren. Meditatie helpt om te leren omgaan met (verslavende) gedachten en helpt bij slaap en ontspanning.
  3. Eet meer Brain Foods. Gezonde voeding ondersteunt de aanmaak van neurotransmitters en helpt om hersenschade te herstellen.
  4. Slaap meer. In vermoeide toestand is de hunkering naar verslavende prikkels groter en kan het brein minder goed herstellen.
  5. Beweeg meer. Beweging activeert het beloningscentrum in het brein op een gezonde manier en zorgt voor aanmaak van gelukstofjes zoals endorfine.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg het e-book 'Top 10 Brain Foods' cadeau!

Ontvang wekelijks tips & tricks over het vergroten van je breinkennis voor een brein in balans!