Charlotte Labee

Faalangst bij kinderen: hoe werkt het brein?

Chronische stress, depressie, faalangst; het zijn voorbeelden van mentale aandoeningen waar in het verleden vooral volwassenen mee worstelden. In de huidige maatschappij zien we echter ook kinderen steeds vaker gebukt gaan onder deze problemen. In dit artikel zoom ik dieper in op het thema faalangst. Hoe ontstaat faalangst bij kinderen nu eigenlijk en welke rol speelt het brein hierin?

Wat is faalangst bij kinderen?

Faalangst is in de basis de angst om te falen. Het kind is in dit geval bang dat het iets niet kan of niet optimaal zal presteren, zoals tijdens een sportwedstrijd of het geven van een presentatie. Een beetje van deze angst ervaren hoeft op zijn tijd niet slecht te zijn. De angst zorgt er immers voor dat een kind het goed wil doen doen en kan hierdoor een stimulans zijn om het beste uit zichzelf te halen.

Iedereen – van jong tot oud – heeft in een bepaalde mate last van faalangst. Bij kinderen wordt faalangst echter een probleem wanneer de angst zó hevig is, dat het een belemmerende factor wordt om te presteren. In dat geval spreken we ook wel van negatieve faalangst of prestatieangst. De angst leidt dan tot een vicieuze cirkel van stress, mindere prestaties en daarmee weer bevestiging van de eigen angst.

Hoe herken je faalangst bij kinderen?

Negatieve faalangst komt vooral veel voor op school. In de huidige maatschappij worden er hoge eisen gesteld aan kinderen, die het ontstaan van faalangst in de hand werken. Dit is de reden dat ik een campagne ben gestart voor meer Brain Balance op scholen. Met de juiste informatie over het eigen brein kunnen kinderen hun veerkracht en weerbaarheid vergroten en minder vatbaar worden voor faalangst.

Wil jij weten of jouw kind last heeft van faalangst? Let dan op signalen zoals onrust, zweten, blozen, trillen, hyperventilatie en stotteren. Sommige kinderen vertonen terugtrekkend gedrag en vermijden oogcontact, terwijl anderen juist de clown uithangen of zich overdreven chaotisch gedragen. Ook buikpijn en hoofdpijn kunnen voortkomen uit faalangst – dit komt door de stress die de angst oplevert.

Wat gebeurt er bij faalangst in het kinderbrein?

Bij geboorte is elk kind als een tabula rasa – een onbeschreven blad. Daarna begint het brein zich te vullen met informatie uit de omgeving en in razend tempo te ontwikkelen. In de eerste 7 jaar wordt een groot deel van de programmering van het kinderbrein gevormd. Onderdeel van deze programmering zijn bepaalde overtuigingen, die tot stand komen op basis van informatie uit de omgeving.

Hoe het brein omgaat met emoties en geheugen heeft veel te maken met het ontstaan van faalangst. Hierbij spelen enkele hersengebieden een voorname rol:

  • De hippocampus slaat herinneringen op die betrekking hebben op gebeurtenissen en haalt informatie op uit het geheugen. Heeft een kind in het verleden bijvoorbeeld een negatieve ervaring gehad in een bepaalde situatie? Dan haalt de hippocampus deze ervaring in een vergelijkbare situatie weer naar boven.
  • De amygdala stuurt het autonome zenuwstelsel aan, verwerkt emotionele informatie en koppelt deze emoties aan gebeurtenissen en herinneringen die de hippocampus opslaat. Zo zorgt de amygdala voor een versnelde hartslag of angst in situaties waaraan de hippocampus een negatieve herinnering koppelt.

Wat te doen aan faalangst bij kinderen?

Een kind dat worstelt met faalangst kan de nodige stress ervaren en op verschillende vlakken minder gaan presteren. Zo heeft faalangst vaak een negatieve invloed op de schoolprestaties, doordat de angstreactie een remmend effect heeft op het functioneren van de prefrontale cortex. Hierdoor zal het leervermogen van het kind verminderen en daarmee vaak ook de betrokkenheid bij de lesstof.

De eerste stap bij het tegengaan van faalangst is het wegnemen van de onderliggende oorzaak. Dit kan bijvoorbeeld een overtuiging zijn dat fouten maken slecht is. Ook kan een negatieve herinnering de faalangst oproepen in bepaalde situaties. In dat geval is het zaak om het kind geleidelijk nieuwe en positieve associaties op te laten bouwen met de situatie, zodat de amygdala minder heftig reageert.

Een aanrader bij kinderen met faalangst is ook de Brain Balance Kids Journal. In deze journal voor kinderen van 4 tot 12 jaar wordt op een leuke en laagdrempelige manier onder meer uitgelegd hoe het brein groeit als je iets spannends doet, waarom het maken van fouten zo goed is en hoe je meer rust in je hoofd kunt krijgen. Deze journal is er overigens ook voor tieners.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg het
e-book 'Overprikkeld brein' cadeau!

Ontvang wekelijks handige tips en technieken om je denkvermogen te verbeteren
en een gezonde mentale balans te behouden!

Charlotte Labee Nieuwsbrief

Gratis e-book
"Overprikkeld brein"

Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief en krijg mijn e-book “overprikkeld brein” cadeau.