Net als veel andere breingerelateerde aandoeningen is depressiviteit onder kinderen in opkomst. Een zorgwekkende ontwikkeling, waarvan de oplossing begint bij een beter begrip van de interne en externe factoren die hieraan bijdragen. Lees hieronder wat er gebeurt bij een depressie in het kinderbrein.

Oorzaken depressie bij kinderen

De oorzaken van depressiviteit bij kinderen zijn divers. Vaak gaat het om een combinatie van factoren, waaronder erfelijke aanleg, ervaringen uit de jeugd, aangeleerd gedrag, chronische stress en een gebrek aan sociale steun. Hieronder bespreek ik deze factoren een voor een:

Erfelijke aanleg

Depressiviteit komt vaker voor bij kinderen van wie de vader of moeder een depressieve stoornis hebben (gehad). Deze kinderen lopen een 3 keer grotere kans om zelf ook een depressie te ontwikkelen. Deels heeft dit te maken met het delen van bepaalde genen. Tegelijkertijd betekent dit niet dat deze kinderen automatisch depressief worden.

Ervaringen uit de jeugd

Traumatische gebeurtenissen in de vroege kinderjaren kunnen een blijvende indruk achterlaten. Denk aan het verlies van een ouder of fysiek, emotioneel of seksueel misbruik. Dit soort gebeurtenissen kan blijvende effecten hebben op de hersenen van een kind, wat kan bijdragen aan het ontstaan van een depressie – direct of op latere leeftijd.

Aangeleerd gedrag

In de eerste 8 jaar van een kinderleven wordt het brein voor een groot gedeelte geprogrammeerd met informatie. Dit beïnvloedt het wereldbeeld van een kind, net als bepaalde overtuigingen, gedragingen, faalangst en (negatieve) denkpatronen.

Kinderen die regelmatig worden blootgesteld aan pessimistisch denken van hun omgeving, leren zich hulpeloos te voelen in plaats van te ontdekken hoe ze uitdagingen kunnen overwinnen. Uit onderzoek blijkt dat deze aangeleerde mindset kan bijdragen aan depressie.

Chronische stress

Weinig dingen zijn zo destructief voor de hersenen als blootstelling aan chronische stress. Dat geldt al helemaal voor het kinderbrein, dat op jonge leeftijd volop in ontwikkeling is en hierdoor extra gevoelig is voor externe invloeden.

Steeds meer onderzoeken brengen early life stress bij kinderen in verband met het ontstaan van depressie. Dat komt omdat deze vorm van stress kan leiden tot hersenbeschadiging, een verminderde aanmaak van neurotransmitters en krimp van bepaalde hersengebieden.

Gebrek aan sociale steun

Sociaal contact is een belangrijke psychologische basisbehoefte en dat geldt zeker ook voor jonge kinderen. Een gebrek aan sociale steun vanuit de omgeving gaat ten koste van de veilige hechting van een kind en vergroot de kans op gevoelens van eenzaamheid. Eenzaamheid en depressieve klachten blijken bij jonge kinderen sterk samen te hangen.

Depressie en het kinderbrein

Bij een depressie vinden er zowel bij kinderen als volwassenen ingrijpende veranderingen plaats in het brein. Enkele van die veranderingen – zoals groei van de amygdala, krimp van de hippocampus en blijvend andere microstructuur van de prefrontale cortex – bespreek ik uitgebreid in dit artikel.

Een belangrijk verschil tussen kinderen en volwassenen is dat het kinderbrein nog volop in ontwikkeling is. Hierdoor kunnen breinveranderingen door een depressie de ontwikkeling van het kind op verschillende gebieden verstoren en op volwassen leeftijd blijvende impact hebben. Dit maakt het van extra belang om een depressie op jonge leeftijd te voorkomen.

Depressie en andere breinklachten bij kinderen voorkomen

Zoals je in dit artikel kunt lezen, heeft de omgeving van een kind grote invloed op de kans op het ontstaan van een depressie. School vormt een belangrijk onderdeel van die omgeving. Dit is een van de redenen dat ik een tijd geleden begonnen ben met een Scholencampagne. Lees hier meer over de campagne en hoe jij hieraan je steentje kunt bijdragen.