Charlotte Labee

14 t/m 18 juni Brain Energy Retreat

Een Overprikkeld Brein op de werkvloer: dit zijn de klachten

Overprikkeling op de werkvloer: het ontstaat vaak ongemerkt en kan je behoorlijk belemmeren tijdens je dagelijkse taken. En het gaat verder dan dat: op de lange termijn kan een overprikkeld brein voor vervelende klachten zorgen.

Hoe herken je overprikkeling door je werk wel op tijd, en hoe voorkom je het in de toekomst?

Wat is een overprikkeld brein?

Op het moment dat je brein overprikkeld raakt, kan het interne en externe prikkels niet goed meer verwerken. Met prikkels wordt iedere vorm van informatie die je hersenen binnenkomt bedoeld. Dit kunnen zintuigelijke prikkels zijn zoals geuren en geluiden, maar ook mentale prikkels zoals emoties en gedachten. Je kunt daarom drie vormen van overprikkeling ervaren: zintuiglijke overprikkeling, cognitieve overprikkeling en emotionele overprikkeling.

Overprikkeling in het brein ontstaat bij het breinfilter, ook wel de central executive genoemd. Het breinfilter zorgt ervoor dat we alle prikkels die we dagelijks binnenkrijgen niet bewust hoeven te verwerken. Het selecteert welke prikkels het belangrijkst zijn en dus door worden gelaten naar je intelligente breinsysteem. Alle andere prikkels gaan naar het onderbewuste. Wanneer er echter langdurig te veel prikkels binnenkomen en het brein niet genoeg tijd krijgt om te ontspannen, kan het breinfilter niet goed meer zijn werk doen en worden er te veel prikkels doorgelaten. En dan raak je dus overprikkeld.

Hoe ontstaat overprikkeling op de werkvloer?

Van de drie vormen van overprikkeling, komen cognitieve en emotionele overprikkeling het meest voor op werk. Maar wanneer het brein eenmaal overprikkeld is, kunnen ook zintuigelijke prikkels te heftig binnenkomen en niet goed verwerkt worden. Veel mensen hebben last van overprikkeling door hun werk: maar liefst 89 procent van de werkende Nederlanders zegt wel eens overprikkeling te (hebben) ervaren. Niet zo gek, want er zijn veel oorzaken die voor die overprikkeling zorgen:

  • Een van de grootste oorzaken van een overprikkeld brein is stress. Deadlines, te veel taken, onrealistische verwachtingen en ongezonde werktijden zorgen allemaal voor stress. Dit verzwakt het breinfilter, waardoor er te veel prikkels binnenkomen. Bovendien zorgt stress ervoor dat we niet meer kunnen ontspannen (en dat is juist het moment waarop het brein prikkels verwerkt).
  • Onze telefoon is een andere grote boosdoener. Hierdoor staan we constant ‘aan’, zijn we altijd bereikbaar, krijgen we geen moment rust. We ontvangen telefoontjes, e-mails en notificaties en worden gebombardeerd door prikkels zodra we social media openen. Dit is voor het brein overweldigend.
  • Een gebrek aan ontspanning is dan ook een groot probleem in veel werkomgevingen. Lunchpauzes achter de computer, de hele dag zitten zonder beweging, liters koffie drinken… Het heeft allemaal een negatief effect op ons brein.
  • Van veel werknemers wordt verwacht dat ze ook buiten werktijd bereikbaar zijn, wat de hoeveelheid stress verhoogt en de tijd om te ontspannen verlaagt.

De klachten van een overprikkeld brein

Het is duidelijk: veel mensen werken in ongezonde omstandigheden en dit gaat ten koste van hun brein. De korte termijngevolgen van een overprikkeld brein zijn onder andere:

  • Slecht slapen
  • Prikkelbaarheid
  • Stemmingswisselingen
  • Vermoeidheid
  • Hersenmist
  • Slechte concentratie
  • Geheugenproblemen
  • Gebrek aan motivatie

Maar de lange termijngevolgen zijn nog veel ernstiger. Zo kan een overprikkeld brein uiteindelijk resulteren in burn-out, depressie en zelfs hersenaandoeningen. Een brein dat altijd aan staat en nooit rust krijgt, krijgt op een gegeven moment kortsluiting. Op die manier ‘dwingt’ jouw brein je om wél die rust te nemen. Maar ja, dan is het al te laat. 1,2 miljoen Nederlanders hadden in 2021 last van burn-out klachten: dat is 16 procent van alle werknemers. Onder zzp’ers is dit 9 procent (bron: TNO).

Wat kunnen we hiertegen doen?

Om overprikkeling op het werk te voorkomen, is meer kennis nodig voor beide werkgevers en werknemers. Veel mensen ervaren klachten, maar begrijpen niet waar ze vandaan komen. Veel mensen hebben niet eens door dat ze overprikkeld zijn, omdat ze al jaren op die manier door het leven gaan. Door de juiste kennis op te doen, kun je klachten op tijd herkennen, maar weet je ook hoe je ze moet verhelpen.

Wil je hier mee over leren? Ik vertel er alles over het overprikkelde brein tijdens de Overprikkeld Brein Tour, die langs theaters in heel Nederland komt. Alles komt langs: de oorzaken, de symptomen, de gevolgen, maar natuurlijk ook vooral de oplossingen. Waardevol voor iedereen die wel eens stress op het werk ervaart en hier niet goed mee om kan gaan. Kijk hier voor meer informatie en tickets.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg het e-book 'Top 10 Brain Foods' cadeau!

Ontvang wekelijks tips & tricks over het vergroten van je breinkennis voor een brein in balans!