Wij mensen hebben een bijzondere connectie met de maan – hij is onderdeel van talloze mythen, legenden, gedichten en wetenschappelijke fascinatie. Maar hoe sterk is deze connectie? Heeft de maan ook direct invloed op hoe we ons voelen, en welke rol speelt ons brein hierin?
Slapen we bijvoorbeeld echt slechter tijdens volle maan, en hoe zit het met onze emoties?
De invloed van de maan op slaap
‘Ik sliep afgelopen nacht zó onrustig!’. ‘Ah, dat kan, het was volle maan.’ Ongetwijfeld een gesprek dat je wel eens hebt gevoerd of gehoord. Veel mensen hebben ervaren dat we tijdens een volle maan minder goed slapen, maar is er ook wetenschappelijke basis voor dat daar een connectie is? Jazeker. Een studie uit 2013, gepubliceerd in het tijdschrift “Current Biology”, suggereert dat de slaapkwaliteit inderdaad kan variëren met de maancyclus. De onderzoekers ontdekten dat tijdens de volle maan deelnemers gemiddeld vijf minuten langer nodig hadden om in slaap te vallen, 20 minuten minder sliepen en een verminderde hoeveelheid diepe slaap hadden. Waarom dit zo is, wisten de wetenschappers echter niet met zekerheid te verklaren.
Een populaire theorie is dat het ligt aan de elektromagnetische fluctuaties die de maan op aarde veroorzaakt. Het elektromagnetische veld van de aarde heeft een lange staart of ‘magnetotail’, gevormd door zonnewinden. Terwijl de maan elke maand rond de aarde draait, passeert ze tijdens de periode van volle maan door de staart en wordt negatief geladen. De magnetische lading van de maan kan vervolgens het elektromagnetische veld van de aarde weer beïnvloeden.
Onderzoek vermoedt dat mensen gevoelig zijn voor laag-niveau geomagnetische variaties. Andere geomagnetische gebeurtenissen (zoals geomagnetische stormen en het noorder- en zuiderlicht) die vergelijkbare fluctuaties veroorzaken zijn in verband gebracht met een reeks gezondheidseffecten. Mensen ervaren tijdens deze gebeurtenissen hoofdpijn, veranderingen in bloeddruk en bloedstroom, variabiliteit van de hartslag en zelfs hartaanvallen. Hoewel de fluctuaties van de maan subtieler zijn, is het dus niet ondenkbaar dat we hier de effecten van voelen.
Stemminsveranderingen en gedragsinvloeden
Er zijn ook veel ervaringen en enkele wetenschappelijke onderzoeken die suggereren dat de maancyclus invloed kan hebben op onze stemming en gedrag. Een overzicht van studies gepubliceerd in de “Journal of Affective Disorders” in 2009 vond een kleine maar significante toename in het aantal bezoeken aan psychiatrische spoedeisende hulpafdelingen tijdens de volle maan. Dit suggereert dat sommige mensen gevoeliger kunnen zijn voor de maancyclus en dat emoties sterker ervaren worden.
De wetenschap dat de maan invloed heeft op menselijke emoties en gedrag is niet nieuw. De term ‘lunatic’, die naar gekte verwijst, is afgeleid van het Latijnse woord voor maan, ‘luna’. Al in de oudheid zag men dit patroon in mensen.
Biologische ritmes en de maan
Als laatste voelen veel mensen ook de invloed van de maan op hun biologische ritmes. Als je menstrueert heb je misschien wel eens opgemerkt dat jouw menstruatiecyclus gelijkloopt met die van de maan? Dat kan kloppen: de meeste mensen zijn bekend met circadiaanse ritmes, onze biologische klok van ongeveer 24 uur. Maar er zijn ook maandelijkse ritmes die de maancyclus volgen, bekend als circalunaire ritmes. Deze ritmes zijn duidelijk zichtbaar in de natuur, zoals bij de voortplantingscycli van bepaalde dieren. Maar ook de vrouwelijke menstruatiecyclus loopt dus ook gelijk met die van de maan. Zo lijkt de cyclus zich in verschillende fases van het leven aan te passen aan verschillende maanfases. Sommige vrouwen menstrueren tijdens volle maan, andere tijdens nieuwe maan. Ook hier heeft de wetenschap nog geen duidelijke conclusies kunnen trekken. Maar eigenlijk is dat ook niet nodig: het is leuk om te weten hoe het precies zit, maar misschien kunnen we sommige dingen niet helemaal zeker weten. Die kunnen we alleen voelen. En de invloed van de maan, die voelen we zeker.
Bronnen:
- Cajochen, C., Altanay-Ekici, S., Münch, M., Frey, S., Knoblauch, V., & Wirz-Justice, A. (2013). Evidence that the lunar cycle influences human sleep. “Current Biology”.
- Raison, C. L., Klein, H. M., & Steckler, M. (1999). The moon and madness reconsidered. “Journal of Affective Disorders”.
- Zimecki, M. (2006). The lunar cycle: effects on human and animal behavior and physiology. “Postepy Hig Med Dosw”.
