Medicijnen die vaak worden voorgeschreven bij astma en ontstekingsaandoeningen veroorzaken structurele veranderingen in de hersenen te die invloed hebben op cognitie en stemming, blijkt uit recent onderzoek.

Dit baart zorgen over de mogelijke langetermijneffecten van steroïden op de hersengezondheid.

Verandering in hersenstructuur

Onderzoekers van de Universiteit Leiden hebben ontdekt dat het gebruik van zowel systemische als inhalatiesteroïden veranderingen in hersenstructuren kan veroorzaken, vooral in gebieden zoals de hippocampus en de witte stof. Deze veranderingen hebben invloed op de cognitieve functies zoals geheugen en besluitvorming​, maar ook de gemoedstoestand.

Het onderzoek richtte zich specifiek op glucocorticoïden, een klasse van steroïden die veel worden gebruikt bij de behandeling van aandoeningen zoals astma, reuma en allergieën. Dit is een van de meest voorgeschreven medicijnen, omdat ze vanwege hun ontstekingsremmende werking op veel vlakken inzetbaar zijn. De meest bekende medicijnen zijn prednison en cortison.

Psychische bijwerkingen van astma medicijnen

Patiënten die regelmatig steroïden gebruiken, kunnen te maken krijgen met een reeks bijwerkingen. Deze omvatten mogelijk veranderingen in stemming, geheugenverlies en cognitieve stoornissen, maar ook angst, depressie, manie en delirium. Dit komt doordat de hersenstructuren die betrokken zijn bij deze functies, zoals de hippocampus, beïnvloed kunnen worden door de langdurige blootstelling aan deze medicijnen​.

De onderzoekers waren benieuwd of het gebruik van steroïden via inhalatie voor bijvoorbeeld astma ook deze bijwerkingen zou geven, en hoe dit te zien zou zijn in de hersenstructuur. Uit MRI-scans van deelnemers bleek dat gebruikers van het medicijn duidelijk een minder intacte structuur van witte stof in het brein kregen van deelnemers die het medicijn niet gebruikten. Witte stof verbindt hersengebieden en zorgt ervoor dat er gecommuniceerd kan worden tussen de verschillende gebieden.

Deze verminderde activiteit van witte stof werd ook teruggezien bij de deelnemers: de steroïden gebruikers hadden een verminderde verwerkingssnelheid van informatie en hadden meer last van depressieve klachten, rusteloosheid en vermoeidheid. Bij mensen die een inhalator gebruikten waren deze klachten minder hevig, en waren ze vaak alleen vermoeider.

Wat betekent dit?

Hoewel de bijwerkingen al bekend waren, werpt deze studie een nieuw licht op hoe deze veranderingen in het brein ontstaan. Toch zijn de langetermijngevolgen nog niet volledig duidelijk. Er is bezorgdheid dat chronisch gebruik van de medicatie kan leiden tot blijvende cognitieve schade of permanente veranderingen in de hersenfunctie. Ook omdat er kinderen zijn die voor astma steroïden inhaleren terwijl hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Daarom is er meer aandacht nodig voor deze bijwerkingen en ook meer onderzoek naar hoe ze verminderd zouden kunnen worden.